اسمارٽ فونز جو استعمال هاڻي سڄي دنيا ۾ عام ٿي چڪو آهي ۽ اربين ماڻهو هن ڊيوائس کي استعمال ڪري رهيا آهن. پر تازين ٻن تحقيقي رپورٽن ۾ اسمارٽ فونز جي استعمال جو هڪ حيران ڪندڙ اثر سامهون آيو آهي.

امريڪا جي نيشنل بيورو آف اڪنامڪس ريسرچ جي تحقيق موجب 2007 کان وٺي آمريڪا ۾ ٻارن جي پيدائش جي شرح ۾ 22 سيڪڙو گهٽتائي آئي آهي. ياد رهي ته 2007 اهو سال هو جڏهن پهريون آئي فون متعارف ڪرايو ويو. تحقيق ۾ آئي فون يا اسمارٽ فونز کي برٿ ڪنٽرول (پيدائش جي شرح گهٽائڻ وارو عنصر) طور به بيان ڪيو ويو آهي.

ماهرن گهڻي عرصي تائين آمريڪا ۾ پيدائش جي شرح ۾ گهٽتائي کي 2008 جي عالمي معاشي بحران سان ڳنڍيو، جنهن دوران لکين ماڻهن کي معاشي مشڪلاتون پيش آيون. پر جڏهن معيشت بحال ٿي وئي تڏهن به پيدائش جي شرح معمول تي واپس نه آئي.

ٻين سببن ۾ مانع حمل ذريعن جو وڌندڙ استعمال، عورتن جي تعليم ۾ اضافو ۽ ٻارن جي پرورش جا وڌندڙ خرچ شامل آهن. تحقيق ۾ اهو به ڏٺو ويو ته 2007 ۾ آئي فون جي اچڻ کان پوءِ سماجي رابطن ۾ گهٽتائي آئي، جنهن جو اثر پيدائش جي شرح تي پيو.

2011 تائين آئي فون صرف هڪ موبائل نيٽ ورڪ تي دستياب هو، ان دوران جن علائقن ۾ ان جو استعمال وڌيو، اتي 15 کان 24 سالن جي عورتن ۾ پيدائش جي شرح 4.5 کان 8 سيڪڙو تائين گهٽ ٿي وئي. 24 سالن کان مٿي عمر وارن ۾ به معمولي گهٽتائي ڏٺي وئي.

محققن موجب صرف آئي فون کي واحد سبب قرار نٿو ڏئي سگهجي، پر واضح آهي ته اسمارٽ فونز جي اچڻ کان پوءِ سماجي ميل جول گهٽ ٿيو آهي، جنهن جو اثر آبادي جي واڌ تي پيو آهي. ساڳئي طرح هڪ ٻي تحقيق ۾ به عالمي سطح تي اهڙا ئي نتيجا سامهون آيا آهن، جنهن کي “گلوبل ٽيڪنالاجي شاک” قرار ڏنو ويو آهي.

مجموعي طور تي امير ۽ غريب ٻنهي قسمن جي ملڪن ۾ پيدائش جي شرح ۾ گهٽتائي سبب عمر رسيده آبادي وڌي رهي آهي، جڏهن ته افرادي قوت گهٽجي رهي آهي، جنهن سان سماجي سيڪيورٽي نظام تي به دٻاءُ وڌي رهيو آهي.